آشنایی با انواع سقف شیروانی

سقف یکی از اجزای حیاتی هر ساختمان است که نه تنها از سازه در برابر شرایط جوی محافظت می‌کند، بلکه نقش مهمی در زیبایی و ارزش معماری ساختمان دارد. از میان انواع سقف‌ها، سقف شیروانی به دلیل طراحی شیب‌دار، کارایی بالا در تخلیه آب باران و برف و انعطاف‌پذیری در انتخاب مصالح، به یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها در ایران و جهان تبدیل شده است. سقف شیروانی در معماری سنتی شمال کشور، ویلاها، ساختمان‌های مسکونی، تجاری و حتی صنعتی کاربرد گسترده دارد و با متریال‌های متنوعی از جمله فلز، سفال، شینگل، بتن و کامپوزیت قابل اجرا است. در این مقاله، تمامی جنبه‌های سقف شیروانی از طراحی، متریال، مزایا و معایب تا انواع ورق‌های شیروانی را بررسی می‌کنیم تا بتوانید با آگاهی کامل، بهترین انتخاب را برای پروژه خود داشته باشید.

سقف شیروانی چیست؟

سقف شیروانی نوعی سقف با طراحی شیب دار است که معمولاً به صورت مثلثی یا چند وجهی ساخته می شود و برای دفع سریع آب باران و برف کاربرد دارد. برخلاف سقف های مسطح، سقف شیروانی با زاویه مشخصی طراحی می شود تا مایعات روی آن جمع نشوند و باعث نفوذ رطوبت یا آسیب به سازه نشوند. این سقف ها در انواع مختلفی از نظر فرم هندسی و مصالح ساخته می شوند و متناسب با شرایط اقلیمی، نوع ساختمان و سلیقه طراحی انتخاب می شوند. اجزای اصلی سقف شیروانی سازه و اسکلت، پوشش سقف، لایه های عایق، سیستم فلاشینگ و زهکشی هستند.

• مزایای سقف شیروانی

• دفع سریع آب و برف: شیب مناسب باعث هدایت روان آب به سمت ناودانی و جلوگیری از تجمع رطوبت می شود.
• کاهش فشار بر سازه: با توزیع مناسب بار برف و باران، فشار روی دیوارها و فونداسیون کاهش می یابد.
• عمر طولانی تر: جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت به دلیل شیب، باعث افزایش عمر سقف و سازه می شود.
• تهویه بهتر: فضای زیر سقف شیروانی امکان تهویه مناسب تر و جلوگیری از تجمع رطوبت و گرما را فراهم می کند.
• زیبایی شناسی: تنوع مدل ها و شکل های سقف شیروانی به جذابیت بصری ساختمان کمک می کند و در معماری سنتی و مدرن کاربرد گسترده ای دارد.

• معایب سقف شیروانی

• هزینه نصب بالاتر: نسبت به سقف مسطح، به دلیل طراحی پیچیده تر و مصالح بیشتر، هزینه اجرا و نصب سقف شیروانی بالاتر است.
• نیاز به نگهداری دوره ای: اتصالات و پوشش سقف باید به صورت دوره ای بررسی و تعمیر شوند تا از نشت آب جلوگیری شود.
• محدودیت های معماری: در بعضی طراحی های شهری یا ساختمان های با فرم خاص، استفاده از سقف شیروانی ممکن است محدودیت داشته باشد.

انواع سقف شیروانی از نظر طراحی

سقف های شیروانی با توجه به نوع طراحی و شکل هندسی شان به دسته های مختلفی تقسیم می شوند که هر کدام کاربردها و ویژگی های خاص خود را دارند. انتخاب نوع مناسب سقف شیروانی تأثیر قابل توجهی در عملکرد، زیبایی و دوام ساختمان دارد. در ادامه، انواع اصلی سقف شیروانی از نظر طراحی را بررسی می کنیم.

• سقف شیروانی یک طرفه

این مدل سقف تنها دارای یک سطح شیب دار است که معمولاً به یک سمت ساختمان متمایل می شود. این طراحی بسیار ساده است و اغلب در فضاهای کوچک، الحاقات و ساختارهای صنعتی کاربرد دارد. به دلیل سادگی اجرا، هزینه ساخت و نصب این نوع سقف نسبت به انواع پیچیده تر کمتر است.از مزایای این مدل می توان به اجرای سریع و ساده بدون نیاز به پیچیدگی های سازه ای زیاد، مناسب برای فضاهای کم ارتفاع و فضاهای الحاقی و همچنین کاهش هزینه های کلی پروژه به دلیل مصالح و زمان کمتر اشاره کرد.

اما از طرفی، جمع آوری آب باران در یک سمت سقف که نیازمند سیستم زهکشی کارآمد است، محدودیت در طراحی و زیبایی بصری مخصوصاً برای ساختمان های بزرگ و مسکونی و امکان ایجاد فشار بیش از حد در یک نقطه خاص از سازه که نیازمند تقویت اسکلت است، از معایب این نوع سقف است که باید در نظر گرفته شود.

• سقف شیروانی دوطرفه

سقف دوطرفه رایج‌ترین نوع سقف شیروانی است و شامل دو سطح شیبدار است که در وسط به هم می‌رسند و شکل مثلثی کلاسیک را تشکیل می‌دهند. این طراحی امکان تخلیه سریع آب باران و برف را فراهم می‌کند و به همین دلیل برای اغلب ساختمان‌های مسکونی، ویلایی و حتی تجاری بسیار مناسب است. این سقف توانایی بالایی در هدایت روان آب به دو سمت خود دارد و فضای بیشتری برای تهویه و استفاده از زیر سقف ایجاد می‌کند. از نظر هزینه نیز نسبت به مدل‌های پیچیده‌تر مقرون به صرفه است و در عین حال عملکرد مناسبی ارائه می‌دهد. با این حال، سقف دوطرفه نسبت به بادهای شدید حساس است و برای افزایش دوام نیاز به مهاربندی مناسب و استفاده از مصالح مقاوم دارد. همچنین فضای کمتری در بخش‌های گوشه‌ای نسبت به سقف چهارطرفه دارد.

• سقف شیروانی چهارطرفه 

سقف شیروانی چهارطرفه شامل چهار سطح شیب‌دار است که به صورت مورب به هم متصل شده و تمامی جهات ساختمان را پوشش می‌دهند. این نوع سقف به دلیل ساختار مقاوم و پایداری بالای خود، به ویژه در برابر بادهای شدید و شرایط جوی نامساعد، بسیار شناخته شده است. سقف چهارطرفه مقاومت بسیار بالایی در برابر باد و بارهای برف دارد، طراحی آن بدون دیوارهای باز باعث افزایش پایداری سازه می‌شود و فشار روی کل سازه و فونداسیون به طور یکنواخت توزیع می‌شود. با این حال، هزینه ساخت و نصب این سقف نسبت به سقف دوطرفه بالاتر است، فضای قابل استفاده در زیر سقف برای تهویه و کاربردهای جانبی کمتر است و طراحی و اجرای آن نیازمند مهارت و زمان بیشتری است.

• سقف شیروانی منحنی 

سقف شیروانی منحنی به جای سطوح صاف، دارای قوس یا منحنی است و جلوه‌های بصری مدرن و متفاوتی ایجاد می‌کند. این نوع سقف بیشتر در ساختمان‌های تجاری، فرهنگی و معماری معاصر کاربرد دارد. شکل منحنی سقف باعث توزیع یکنواخت‌تر بار و فشار بر روی سازه می‌شود و امکان استفاده از مصالح سبک و انعطاف‌پذیر مانند فلزات قابل خم شدن یا پلی‌کربنات را فراهم می‌کند. همچنین زیبایی و جذابیت بصری این سقف می‌تواند نقطه قوت طراحی ساختمان باشد. با این حال، طراحی و اجرای سقف منحنی پیچیده است و نیاز به تخصص و تجهیزات خاص دارد، هزینه آن نسبت به سقف‌های شیب‌دار معمولی بالاتر است و محدودیت‌هایی در انتخاب مصالح مناسب وجود دارد که نیازمند دقت بیشتری است.

• سقف شیروانی ترکیبی 

سقف شیروانی ترکیبی، ترکیبی از چند نوع طراحی سقف شیروانی است که در یک ساختمان به‌طور همزمان به کار می‌رود و معمولاً برای ساختمان‌هایی با فرم‌های معماری پیچیده، ویلاهای لوکس و خانه‌های بزرگ مناسب است. این نوع سقف انعطاف‌پذیری بالایی در طراحی دارد و امکان هماهنگی با فرم‌های معماری متنوع را فراهم می‌کند، همچنین جلوه‌های بصری خاص و زیبایی ایجاد می‌کند که ساختمان را منحصر به فرد می‌سازد و امکان بهره‌مندی از مزایای انواع سقف‌ها را در یک پروژه فراهم می‌کند. با این حال، سقف ترکیبی نیازمند طراحی دقیق و محاسبات مهندسی پیشرفته است، هزینه اجرای آن به دلیل پیچیدگی ساخت بالاتر است و فرآیند نصب و ساخت زمان بیشتری می‌طلبد.

• سقف شیروانی ویلا و سوله

سقف های شیروانی در ساختمان های ویلا و سوله کاربردهای متفاوتی دارند. در ویلاها، سقف شیروانی علاوه بر عملکرد فنی، نقش مهمی در زیبایی و هارمونی با محیط اطراف ایفا می کند. معمولاً از مدل های دوطرفه، ترکیبی یا منحنی استفاده می شود تا علاوه بر کارایی، جذابیت بصری بالایی داشته باشند.

در مقابل، سقف سوله ها بیشتر بر اساس عملکرد و استحکام طراحی می شود. این سقف ها معمولاً از نوع شیبدار ساده یا سقف های شیب دار با شیب های زیاد هستند تا بار برف و آب باران به سرعت از سطح سقف تخلیه شود و فشار اضافی به سازه وارد نشود.

انواع سقف شیروانی از نظر متریال

انتخاب متریال مناسب برای سقف شیروانی یکی از مهم ترین مراحل طراحی و اجراست. هر جنس سقف ویژگی های فنی، طول عمر، مقاومت و هزینه متفاوتی دارد و باید با شرایط اقلیمی، نوع سازه و بودجه پروژه هماهنگ باشد. در ادامه، پرکاربردترین متریال های سقف شیروانی را بررسی می کنیم.

• سقف شیروانی فلزی

سقف های فلزی یکی از رایج ترین گزینه ها هستند که به دلیل مقاومت بالا، وزن کم و نصب آسان در ساختمان های مسکونی، صنعتی و سوله ها استفاده می شوند. این گروه شامل چند زیرمجموعه است:

1. ورق های گالوانیزه: این ورق ها ساخته شده از فولاد پوشش داده شده با روی برای جلوگیری از زنگ زدگی هستند ، وزن سبک، قیمت مناسب و قابلیت رنگ آمیزی دارند و مناسب برای سوله ها، کارگاه ها و ساختمان های صنعتی می باشند. اما عایق صوتی و حرارتی ضعیف داشته و نیاز به عایق بندی تکمیلی دارند.
2. ورق های گالوالیوم: این ورق ها ترکیب آلومینیوم و روی هستند که برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی مناسب است. طول عمر بالا در مناطق مرطوب و ساحلی دارند اما نسبت به گالوانیزه هزینه بیشتر و دوام بسیار بالاتری دارند.
3. ورق های طرح سفال و ذوزنقه ای: این ورق ها ظاهر زیبا شبیه به تایل سفالی دارند و در برابر ضربه مقاوم هستند.

سقف فلزی وزن سبکی دارد و برای انواع سازه‌ها مناسب است، همچنین دوام بالایی دارد و در برابر شرایط آب و هوایی مقاومت مناسبی ارائه می‌دهد. اجرای آن سریع است و امکان استفاده در پروژه‌های بزرگ صنعتی را فراهم می‌کند. با این حال، سقف فلزی حرارت و صدا را منتقل می‌کند و بنابراین نیازمند عایق حرارتی و صوتی است و در صورت استفاده از ورق بی‌کیفیت یا نصب غیراصولی احتمال ایجاد خوردگی وجود دارد.

• سقف شینگل 

سقف شینگل نوعی پوشش مدرن است که از لایه‌های آسفالت، فیبرگلاس و گرانول معدنی ساخته می‌شود و به دلیل انعطاف بالا، زیبایی ظاهری و مقاومت مناسب، برای ساختمان‌های ویلایی و مسکونی بسیار محبوب است. این سقف ظاهر زیبایی با تنوع رنگی و طرح‌های مختلف دارد، در برابر باد، باران و تغییرات دما مقاومت مناسبی ارائه می‌دهد، وزن سبک دارد و نصب آن روی سازه‌های مختلف آسان است. با این حال، طول عمر آن نسبت به سقف‌های فلزی یا سفالی کمتر است و معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ سال است، نیاز به نگهداری و بازرسی دوره‌ای دارد و در دمای پایین نسبت به ضربه شدید حساس است.

• تایل های سفالی، بتنی و سنگریزه ای

این نوع سقف ها انتخابی کلاسیک و زیبا هستند که بیشتر برای ساختمان های ویلایی و مناطق معتدل به کار می روند.

سقف سفالی دارای ظاهری سنتی و زیبا است و به‌عنوان عایق طبیعی حرارت عمل می‌کند. این سقف نسبتاً سنگین است و نیازمند سازه‌ای مقاوم برای پشتیبانی است، اما در صورت اجرای اصولی عمر مفید بالایی دارد.

سقف بتنی مقاومت بالایی در برابر فشار و ضربه دارد و با وجود اینکه وزن آن بیشتر از سقف سفالی است و نیاز به اسکلت مقاوم‌تری دارد، برای اقلیم‌های مختلف مناسب محسوب می‌شود.

سقف سنگریزه‌ای یا تایل فلزی با روکش سنگریزه‌ای ترکیبی از زیبایی و مقاومت را ارائه می‌دهد. این سقف وزن کمتری نسبت به سقف‌های سفالی و بتنی دارد و در مقایسه با ورق‌های فلزی ساده عایق صوتی بهتری محسوب می‌شود.

• سقف کامپوزیت و آندوویلا

سقف‌های کامپوزیتی از ترکیب الیاف مصنوعی، مواد پلیمری و گاهی سنگریزه ساخته می‌شوند و برند آندوویلا یکی از معروف‌ترین تولیدکنندگان این نوع پوشش است. این سقف‌ها وزن سبکی دارند و برای انواع سازه مناسب هستند، مقاومت بالایی در برابر رطوبت و اشعه UV دارند و ظاهری شبیه به سقف سفالی ارائه می‌دهند، اما با دوام بیشتر و وزن کمتر. با این حال، هزینه آن‌ها نسبت به ورق‌های فلزی ساده بالاتر است و نیاز به نصاب ماهر برای اجرای اصولی دارند.

• سقف پلی کربنات و UPVC

سقف‌های پلی‌کربنات و UPVC به دلیل شفافیت یا نیمه‌شفاف بودن بیشتر برای پاسیو، گلخانه، سوله‌های سبک و نورگیرها استفاده می‌شوند. این سقف‌ها وزن بسیار سبکی دارند و نصب آن‌ها آسان است، تا ۸۰٪ نور طبیعی را عبور می‌دهند و در برابر ضربه و شرایط جوی مقاومت مناسبی دارند. با این حال، عایق صوتی و حرارتی ضعیفی دارند و برای سازه‌های مسکونی اصلی به عنوان پوشش کامل سقف مناسب نیستند.

۱۰ سقف شیروانی برتر در ایران

براساس محبوبیت، مقاومت و ماندگاری، ۱۰ سقف شیروانی برتر عبارتند از:

• سقف شینگل: وزن سبک، نصب آسان، طول عمر بالا، مدل‌های قله‌ای و IKO.
• سقف آندولین: سقف مدرن با مقاومت بالا در برابر آب و رطوبت، طول عمر ۲۰ تا ۳۰ سال، مناسب مناطق بارانی.
• ورق OSB: نئوپان مهندسی شده، استحکام بالا، مناسب برای زیرساز سقف شینگل.
• تاپ تایل: از آلیاژ گالوالیوم، استحکام و ماندگاری بالا، استاندارد آمریکا.
• تایل دکرا: مقاوم در برابر اکسیداسیون و حریق، انعطاف‌پذیر، نصب آسان.
• آکروتایل: از PVC، تحمل وزن بالا، عایق حرارت و صوت، طرح سفالی و ذوزنقه‌ای.
• آندوویلا: مواد کامپوزیت، وزن سبک، نصب راحت، مقاوم در برابر رطوبت و حرارت.
• تایل سفالی: از خاک رس، زیبایی طبیعی، طول عمر بالا، محیط‌زیست‌پسند.
• تایل سنگریزه‌ای: آلیاژ گالوالیوم، مقاومت بالا، استاندارد ASTM، نمای جذاب.
• تایل بتنی: مقاوم و قابل انعطاف در طراحی، نصب آسان، رنگ‌بندی متنوع.

جدول مقایسه ای جامع انواع سقف شیروانی

یکی از بهترین روش ها برای انتخاب سقف مناسب، مقایسه ویژگی های فنی، مزایا و هزینه های هر نوع سقف شیروانی است. جدول زیر پرکاربردترین متریال ها و طراحی های سقف شیروانی را از نظر وزن، طول عمر، مقاومت و هزینه بررسی می کند.

جمع بندی

سقف شیروانی به دلیل طراحی شیب‌دار و امکان استفاده از مصالح متنوع، گزینه‌ای مناسب برای انواع ساختمان‌هاست. شناخت دقیق انواع طراحی و متریال، مقایسه ویژگی‌ها و توجه به شرایط اقلیمی و بودجه، به شما کمک می‌کند بهترین انتخاب را انجام دهید. انتخاب اصولی سقف شیروانی نه تنها دوام و امنیت ساختمان را تضمین می‌کند، بلکه جلوه زیبایی و ارزش اقتصادی آن را نیز افزایش می‌دهد.

با توجه به بررسی سقف‌های شیروانی در ایران، مدل‌های شینگل، آندولین، تاپ تایل، دکرا و آندوویلا به دلیل مقاومت بالا، نصب آسان و طول عمر مناسب، بیشترین محبوبیت را دارند و ورق‌های شیروانی همچنان به دلیل قیمت مناسب و کارایی مطلوب، گزینه‌ای پرطرفدار برای پوشش سقف‌های شیبدار محسوب می‌شوند.